CEO | CFO | Klub CIO | Programy

Magazyn Wydanie: 6-7/2005

XBRL informatyczny język biznesu

Mateusz Hojda, Maciej Piechocki

Obecnie przy transferze sprawozdań finansowych nadawcy i odbiorcy mają do czynienia z dziesiątkami formatów, z których wiele nie nadaje się do dalszego elektronicznego przetwarzania. XBRL (eXtensible Business Reporting Language) to próba rozwiązania tego problemu sprawozdawczości finansowej.

W procesie elektronicznej wymiany danych pomiędzy dwoma podmiotami konieczne jest przyjęcie wspólnego sposobu ich oznaczania. Językiem, który stał się standardem w tym zakresie, jest eXtensible Markup Language, w skrócie XML. Sam XML jednak nie przynosi dużych korzyści, jeśli nie zostanie zastosowany w jakiejś konkretnej branży. XBRL, czyli eXtensible Business Reporting Language, jest językiem wywodzącym się z grupy języków XML (Extensible Markup Langaugage), stworzonym dla szeroko rozumianej sprawozdawczości gospodarczej. Najważniejszym i pierwszym z celów inicjatywy XBRL jest stworzenie systemu oznakowania sprawozdań finansowych w celu ich elektronicznej wymiany.

XBRL tworzony jest przez XBRL International, konsorcjum non-profit, składające się aktualnie z ponad 300 podmiotów, do których zalicza się przedsiębiorstwa komercyjne (twórców oprogramowania, audytorów, przedsiębiorstwa zajmujące się gromadzeniem danych), organizacje, instytucje, organy państwowe.

Wspólny język finansowy

Historia XBRL rozpoczęła się, kiedy "ojciec XBRL", Charles Hoffmann, rozpoczął wspólnie z AICPA (American Institute of Certified Public Accountants) projekt mający na celu stworzenie języka opartego na XML dla potrzeb sprawozdawczości finansowej. Początkowo język ten nazwano XFRML (eXtensible Financial Reporting Language), jednak w wyniku jego szybkiej akceptacji przez najważniejszych członków łańcucha dostaw sprawozdań finansowych (Financial Reporting Supply Chain) (patrz rys.1) oraz uzmysłowieniu sobie faktu, że jego zastosowanie nie ogranicza się tylko i wyłącznie do tego typu sprawozdań, lecz także do całości raportowania biznesowego, przemianowano go na XBRL.

Tworząc XBRL, podjęto próbę rozwiązania ważnego problemu związanego ze sprawozdawczością finansową, to jest ujednolicenia formatu, w którym dokonuje się transferu danych drogą elektroniczną. Obecnie w przypadku transferu sprawozdań finansowych nadawcy i odbiorcy mają do czynienia z dziesiątkami formatów, z których wiele, tak jak html, pdf czy arkusz kalkulacyjny Excel, nie nadaje się do dalszego elektronicznego przetwarzania (patrz rys.2).

XBRL to coś więcej niż tylko kolejna alternatywa transferu danych drogą elektroniczną. Dzięki temu, że XBRL spełnia z jednej strony wymaganie stawiane przez istniejące standardy rachunkowości, z drugiej zaś uwzględnia wymogi techniczne narzucone przez oprogramowanie wspierające tworzenie, gromadzenie oraz analizę danych finansowych, XBRL staje się pomostem między nadawcami i odbiorcami danych finansowych.

Zastosowanie języka XML przy tworzeniu standardu XBRL zmieniło podejście do klasycznego sprawozdania finansowego. Nie jest traktowane jako blok tekstu - tak jak w przypadku danych finansowych publikowanych na stronach internetowych bądź w drukowanych dokumentach - lecz każda pozycja zawarta w bilansie lub rachunku zysków i strat oznaczona została przy pomocy tagu1. W ten sposób komputer "inteligentnie" rozpoznaje poszczególne informacje zawarte w dokumencie XBRL, a potem, w zależności od potrzeb użytkownika, automatycznie je przetwarza. Daje to konkretne korzyści:

• uniknięcie czasochłonnego, ręcznego wprowadzania danych do systemu;


• skrócenie czasu potrzebnego na przesłanie oraz analizę danych;


• obniżenie prawdopodobieństwa wystąpienia błędu podczas wprowadzania danych;


• osiągnięcie wyższej jakości raportowanych informacji.

Klub beneficjentów XBRL

Z tego spisu korzyści, jakie ewentualnie niesie wprowadzenie XBRL, wynika, że grono potencjalnych beneficjentów jego zastosowania jest bardzo szerokie. Zaliczyć do niego można:

• instytucje zajmujące się gromadzeniem, przechowywaniem oraz analizą danych finansowych, włączając w to odpowiednie organy państwowe;


• organy władzy publicznej odpowiedzialne za kontrolę;


• giełdy papierów wartościowych;


• przedsiębiorstwa zajmujące się wszelkiego rodzaju przetwarzaniem danych finansowych;


• tworzących te dane lub korzystających z nich księgowych, audytorów, menedżerów, analityków finansowych, inwestorów, firmy z branży relacji inwestorskich oraz kredytodawców (banki, firmy leasingowe).

XBRL przynosi znaczące korzyści na każdym etapie procesu sporządzania sprawozdań finansowych oraz ich analizy. Korzyści te to przede wszystkim: automatyzacja, redukcja kosztów, szybsza a zarazem pewniejsza i dokładniejsza praca z danymi, lepsza analiza danych oraz wyższa jakość informacji pomocnych w procesie podejmowania decyzji. Uczestnicy łańcucha dostaw sprawozdań finansowych mogą dzięki temu położyć większy nacisk na samą ich analizę, z wykorzystaniem programów komputerowych pozwalających na wartościowanie oraz zarządzanie informacją.

Warto podkreślić fakt, że korzystanie z XBRL nie oznacza jakichkolwiek zmian w istniejących standardach rachunkowości. Przeciwnie, język ten jest rozszerzalny i może być dostosowany do wszystkich możliwych wymogów sprawozdawczości finansowej, uwzględniając przy tym specyfikę rachunkowości poszczególnych krajów, sektorów czy też pojedynczych podmiotów gospodarczych.

XBRL - kiedy w Polsce?

Wiele korzyści, jakie niesie za sobą XBRL, oraz zaangażowanie w proces tworzenia najważniejszych na świecie podmiotów związanych ze sprawozdawczością finansową zaowocowało dużą liczbą implementacji wykorzystujących ten standard.

Prace nad XBRL w Polsce rozpoczęło Stowarzyszenie Księgowych w Polsce przy współpracy z Akademią Ekonomiczną w Poznaniu. Obecnie tworzona jest organizacja skupiająca podmioty zainteresowane rozwojem standardu XBRL w naszym kraju. Zainteresowanie XBRL w Polsce wyraziły najważniejsze instytucje oraz przedsiębiorstwa związane ze sprawozdawczością finansową. Do zadań polskiej jurysdykcji XBRL, bo tak nazywać się będzie ta organizacja, należy, poza propagowaniem standardu XBRL w Polsce, stworzenie podstaw do raportowania w formacie XBRL zgodnie z Ustawą o rachunkowości. Z powodu przejścia wielu przedsiębiorstw na MSSF równie ważna dla sporządzających sprawozdania finansowe w Polsce jest podstawa do raportowania w formacie XBRL, zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości, stworzona w Londynie.

XBRL to stosunkowo młody standard, który na całym świecie znajduje coraz większe poparcie. Pozytywnym sygnałem są wdrożenia XBRL do procesów gospodarczych, które dowodzą zalet standardu, skłaniając kolejne podmioty do jego stosowania. Powstająca jurysdykcja XBRL w Polsce daje szansę na zaprezentowanie standardu XBRL podmiotom związanym ze sprawozdawczością finansową. Dynamiczny rozwój XBRL na całym świecie skłania do stwierdzenia, że standard ten to nie przyszłość, lecz teraźniejszość. Należy zatem oczekiwać, że niebawem także i w Polsce pojawią się pierwsze bilanse zapisane w formacie XBRL.

Przykłady zastosowań XBRL na świecie:

APRA (Australian Prudential Regulatory Authority) - 12,000 organizacji dostarczających sprawozdania finansowe dla regulatora przy użyciu XBRL, wszedł w życie w 2000; Deutsche Börse - emitenci giełdowi mają możliwość dostarczyć swoje sprawozdania zgodne z MSSF w formacie XBRL; Inland Revenue - urząd podatkowy w Wielkiej Brytanii wykorzystujący XBRL w celu przesyłu zeznań podatkowych; CRAS (Credit Risk Assessment Services) - obecnie oparty na EDI (Electonic Data Interchange) system wymiany informacji zastąpiony zostanie rozwiązaniem opartym na XBRL; XBRL in Europe - grant Unii Europejskiej w ramach 6. programu ramowego w wysokości miliona euro w celu popularyzowania standardu XBRL w krajach Unii Europejskiej; COREP - CEBS (Committee of European Banking Supervisors) budująca rozwiązanie dla systemu nadzoru bankowego w Europie, będące częścią (pierwszym filarem) Bazylei II; EY Rating Portal - Ernst & Young w Niemczech stworzył oparty na XBRL portal, w którym przedsiębiorstwo może otrzymać rating; US SEC - Komisja Papierów Wartościowych i Giełd w Stanach Zjednoczonych otrzymuje sprawozdania finansowe spółek giełdowych między innymi w formacie XBRL. 1 - tag - znacznik, element języka XML (eXtenaible Markup Language)

Mateusz Hojda pracuje dla XBRL in Europe, projektu finansowanego przez Komisję Europejską w ramach 6. Programu Ramowego. Współpracuje ze Stworzyszeniem Księgowych w Polsce przy tworzeniu organizacji propagującej rozwój i zastosowanie XBRL.

Maciej Piechocki w International Accounting Standards Committee Foundation w Londynie zajmuje się XBRL, w tym taksonomią IFRS. Od ub. r. szef projektu ESSF (Elektroniczny Standard Sprawozdawczości Finansowej). Jeden z inicjatorów polskiej jurysdykcji XBRL.

Najnowsze | Na ten temat | Najpopularniejsze

---

---

---